"ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ: SC-ST ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਤ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ

24/03/2026 | Public Times Bureau | National

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ SC-ST ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਤ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖੇਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰਾਏ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਸਟਿਸ ਪੀ. ਕੇ. ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਐਨ. ਵੀ. ਅੰਜਾਰੀਆ ਦੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਬੌਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਾਤੀ ਦਰਜਾ SC ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ SC ਦਰਜਾ ਖੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾਲ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੱਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੱਕ ਅਤੇ ਫਾਇਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੁਢਲੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰਗਰਮ ਈਸਾਈ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਅਤੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਧਰਮ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ SC ਦਾ ਦਰਜਾ ਖੋ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਓਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਬਦਲ ਕੇ SC-ST ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਥਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਜਾਤੀ ਦਰਜਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਦੇ ਲਈ SC-ST ਦਰਜੇ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

supreme Court s Big Decision Clarification On Religious Conversion Under Sc st Act