ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ
24/12/2021 | The public times | punjabਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਰੋਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸੱਟੇ ਜਾਣ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਲਧਿਆਣਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਅਪਰਾਧਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਵੱਖਵਾਦੀ ਤੱਤਾਂ ਦਆਰਾ ਜਾਂ ਉਨਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ, ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਵੰਡਣ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵੱਲ ਤਰੰਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਹ ਸੂਬਾ 1980 ਦੇ ਸ਼ਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਇੱਕ ਬਹਤ ਹੀ ਮਾੜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੰਮਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਖਾੜਕਆਂ ਦੀ ਕਿਲਹਾਬੰਦੀ ਤੋੜਨ ਲਈ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਅਸਲੇ ਤੇ ਟੈਂਸਾਂ ਸਣੇ ਬਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨੀ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦਆਰਾ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੀ ਤੇ ਸਿਰਫ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖੀ ਤਾਂ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਇਕੱਲਾ ਅਜਿਹਾ ਭਾਰਤੀ ਸੂਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨਜਿੱਠਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਸਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਰੈਡਿਟ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਮੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਬਹਤ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਸੂਬੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ; ਫੌਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲੋੜ ਹੰਦੀ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਹ ਸੂਬਾ 1980 ਦੇ ਸ਼ਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਇੱਕ ਬਹਤ ਹੀ ਮਾੜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਹ ਸੂਬਾ 1980 ਦੇ ਸ਼ਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1990 ਦੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਇੱਕ ਬਹਤ ਹੀ ਮਾੜੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅੰਮਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਖਾੜਕਆਂ ਦੀ ਕਿਲਹਾਬੰਦੀ ਤੋੜਨ ਲਈ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਅਸਲੇ ਤੇ ਟੈਂਸਾਂ ਸਣੇ ਬਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨੀ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦਆਰਾ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਮਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਖਾੜਕਆਂ ਦੀ ਕਿਲਹਾਬੰਦੀ ਤੋੜਨ ਲਈ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਅਸਲੇ ਤੇ ਟੈਂਸਾਂ ਸਣੇ ਬਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨੀ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦਆਰਾ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸਿਆਸੀ ਪਰਕਿਰਿਆ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਸੂਬੇ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਰਾਹ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਗਾਵਤ ਤਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਥਾਨਕ ਸਮਰਥਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖਾੜਕੂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਗਾਵਤ ਨਾਲੋਂ ਖਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਚਣਿਆ।
an important part of indias security strategy is punjab the leadership needs to be one
RSS FEED